Bóng đá không chỉ là môn thể thao của những bàn thắng đẹp hay nhữngpha tấn công mãn nhãn. Đằng sau mỗi trận đấu là hàng loạt quyết định chiến thuật, trong đó thay người chính là “nước cờ” mang tính bước ngoặt mà bất kỳ huấn luyện viên nào cũng cần tính toán kỹ lưỡng. Từ trận chung kết World Cup đến những trận giao hữu địa phương, hiểu đúng luật thay người sẽ giúp bạn theo dõi trận đấu sâu sắc hơn và tránh những tranh cãi không cần thiết trên khán đài.
Bài viết này trang M88 Mansion sẽ tổng hợp toàn bộ quy định về luật thay người trong bóng đá mới nhất, cập nhật theo bộ luật IFAB/FIFA 2025/2026, kèm theo những thay đổi đáng chú ý chuẩn bị áp dụng tại World Cup 2026.
Luật thay người trong bóng đá là gì?
Luật thay người trong bóng đá được quy định tại Điều 3 – Cầu thủ (Law 3 – The Players) trong bộ “Laws of the Game” do Hội đồng Luật Bóng đá Quốc tế (IFAB) ban hành. Đây là cơ quan duy nhất trên thế giới có quyền sửa đổi và ban hành luật bóng đá – FIFA chỉ là tổ chức áp dụng bộ luật này trong các giải đấu do mình tổ chức.
Về bản chất, thay người là hành động đưa một cầu thủ dự bị vào sân để thay thế cầu thủ đang thi đấu, với sự cho phép của trọng tài. Mục đích có thể là điều chỉnh chiến thuật, xử lý chấn thương, bảo toàn thể lực, hoặc tăng cường lực lượng tấn công/phòng thủ tùy từng tình huống.
Trong bóng đá hiện đại, thay người không còn là việc đơn giản là “đổi người mệt lấy người khỏe” nữa. Nó đã trở thành một nghệ thuật chiến thuật tinh vi, là một trong những công cụ quyền năng nhất của ban huấn luyện trong suốt 90 phút thi đấu.
Số lượng thay người được phép theo quy định mới nhất
Bóng đá 11 người – giải chính thức
Theo bản cập nhật IFAB 2025/2026, trong các trận đấu chính thức của bóng đá 11 người:
- Tối đa 5 lượt thay người trong 90 phút thi đấu chính thức
- Được phép thực hiện trong tối đa 3 lần dừng trận đấu (không tính giờ nghỉ giữa hai hiệp)
- Cả hai đội đều có 5 quyền thay người, hoàn toàn độc lập với nhau
Nếu trận đấu kéo dài sang hiệp phụ, mỗi đội được phép thay thêm 1 cầu thủ nữa (tổng cộng lên đến 6) và có thêm 1 lần dừng bổ sung để thực hiện việc thay người.
Một điểm rất quan trọng mà nhiều người hay nhầm lẫn: cầu thủ đã bị thay ra không được phép trở lại sân trong bất kỳ hoàn cảnh nào – đây là quy tắc bất biến của luật bóng đá quốc tế.
Thay người do chấn thương đầu
Đây là điểm mới đáng chú ý được đưa vào luật thay người trong bóng đá ở những mùa giải gần đây. Các giải đấu có thể áp dụng quy định thay người vĩnh viễn riêng biệt do chấn động não, tức là nếu một cầu thủ bị chấn thương đầu nặng cần phải rời sân, cầu thủ vào thay sẽ không bị trừ vào quota 5 lần thay người thông thường.
Điều này nhằm bảo vệ sức khỏe và tính mạng của cầu thủ, tránh việc đội bóng phải cố giữ cầu thủ bị chấn thương đầu ở lại sân vì sợ tốn mất một lần thay người.
Bóng đá 7 người và 5 người
Với bóng đá 7 người, số lượng và quy trình thay người thường được quy định linh hoạt hơn tùy điều lệ giải, nhưng vẫn giới hạn số lần trong trận đấu.
Với bóng đá 5 người (futsal), quy định hoàn toàn khác biệt: số lần thay người không giới hạn, và cầu thủ đã ra sân có thể được gọi trở vào, tạo nên sự linh hoạt tối đa trong thể loại bóng đá tốc độ cao này.
Quy trình thực hiện thay người theo luật FIFA
Biết được số lượng là chưa đủ – việc thực hiện đúng quy trình còn quan trọng hơn. Một sai sót nhỏ trong thủ tục có thể khiến bàn thắng không được công nhận hoặc đội bóng bị phạt.
Theo quy định của FIFA, quy trình thay người diễn ra theo các bước sau:
- Bước 1: Đội bóng thông báo yêu cầu thay người cho trọng tài thứ tư hoặc trọng tài chính (trong trận không có trọng tài thứ tư).
- Bước 2: Trọng tài kiểm tra và xác nhận cầu thủ dự bị đã sẵn sàng và đủ điều kiện thi đấu (trang phục đúng quy định, không bị treo giò…).
- Bước 3: Cầu thủ bị thay ra rời sân theo đường biên gần nhất hoặc theo chỉ dẫn của trọng tài.
- Bước 4: Cầu thủ dự bị vào sân từ vạch giữa sân (hoặc theo chỉ dẫn của trọng tài) sau khi cầu thủ cũ đã ra hoàn toàn.
Điều quan trọng: việc thay người chỉ được thực hiện khi bóng đang chết (tức là trọng tài đã dừng trận). Nếu quy trình chưa hoàn tất mà cầu thủ dự bị đã can thiệp vào tình huống bóng đang sống, đây là vi phạm luật nghiêm trọng.
Khi nào được thực hiện thay người?
Luật thay người trong bóng đá không giới hạn thời điểm trong trận đấu để thay người – về lý thuyết, bạn có thể thay người ngay từ phút đầu hoặc chờ đến phút 89. Tuy nhiên, việc thay người chỉ được thực hiện trong những lần bóng chết, bao gồm:
- Sau khi có bàn thắng
- Sau khi bóng ra ngoài biên dọc hoặc biên ngang
- Sau khi có lỗi phạm và trọng tài thổi còi dừng trận
- Trong giờ nghỉ giữa hai hiệp (không tính vào số lần dừng trận đấu)
- Trước khi bắt đầu hiệp phụ (không tính vào số lần dừng trận đấu)
Riêng với việc thay người trong giờ nghỉ giữa hai hiệp, đây là cơ hội lý tưởng để huấn luyện viên thực hiện điều chỉnh chiến thuật lớn mà không tiêu tốn một trong ba lần dừng trận đấu được phép.
Những quy định đặc biệt cần biết
Thay thủ môn giữa trận
Nếu đội bóng muốn thay thủ môn mà không dùng lượt thay người, họ có thể hoán đổi vị trí giữa thủ môn và một cầu thủ trên sân, miễn là được trọng tài cho phép và thực hiện đúng thủ tục. Tuy nhiên, nếu đưa thủ môn dự bị từ băng ghế vào, đó vẫn là một lần thay người bình thường.
Vi phạm quy trình thay người
Nếu cầu thủ vào sân khi chưa được phép (thay người trái phép), trọng tài có thể yêu cầu cầu thủ đó rời sân ngay lập tức. Nếu trong lúc đó đội bóng vi phạm đã ghi bàn, bàn thắng có thể bị từ chối tùy tình huống cụ thể.
Cầu thủ nhận thẻ đỏ trước khi vào sân
Một tình huống khá hiếm gặp nhưng hoàn toàn có thể xảy ra: nếu cầu thủ dự bị chuẩn bị vào sân nhưng có hành vi vi phạm kỷ luật (ví dụ xúc phạm trọng tài), họ có thể bị truất quyền thi đấu ngay trước khi đặt chân lên sân. Đội bóng mất cầu thủ đó nhưng không mất lượt thay người trong trường hợp này.
Những thay đổi mới chuẩn bị áp dụng tại World Cup 2026
Hướng tới kỳ World Cup 2026 được tổ chức tại Canada, Mexico và Mỹ, FIFA và IFAB đang thúc đẩy hàng loạt thay đổi quan trọng nhằm tăng nhịp độ trận đấu và hạn chế tối đa chiến thuật câu giờ – vốn đã trở thành vấn đề nhức nhối sau kỳ World Cup 2022.
Giới hạn 10 giây cho thủ tục thay người
Tìm hiểu tips cược bóng đá cũng biết đây chính là thay đổi trực tiếp nhất liên quan đến luật thay người. Theo đề xuất đang được IFAB cân nhắc, cầu thủ bị thay ra sẽ chỉ có 10 giây để hoàn tất việc rời sân. Nếu vượt quá thời gian cho phép, đội bóng có thể bị từ chối quyền thay người trong lần đó, và người thay thế phải chờ đến lần dừng bóng tiếp theo mới được vào sân.
Quy định này nhắm thẳng vào thói quen cố tình đi chậm, làm hành động lãng phí thời gian khi rời sân – điều mà người hâm mộ bóng đá đã chứng kiến hàng chục năm nay.
Cầu thủ điều trị chấn thương phải ra ngoài sân 2 phút
Một đề xuất khác cũng rất đáng chú ý: cầu thủ rời sân để chăm sóc y tế phải ở ngoài ít nhất 2 phút trước khi được phép vào lại, trừ trường hợp họ là nạn nhân của pha phạm lỗi dẫn đến thẻ vàng hoặc thẻ đỏ của đối phương. Quy định này từng được thử nghiệm tại Cúp Ả Rập và được đánh giá tích cực trong việc giảm bớt tình trạng giả vờ chấn thương.
Đếm ngược 5 giây cho ném biên và phát bóng
Tuy không trực tiếp liên quan đến thay người, quy định đếm ngược 5 giây cho ném biên và phát bóng lên cũng nằm trong gói thay đổi tổng thể. Nếu cầu thủ không thực hiện trong thời gian quy định, quyền phát bóng sẽ chuyển sang đội đối phương. Điều này buộc các đội bóng phải tăng tốc độ thi đấu đáng kể.
Mở rộng var cho thẻ vàng thứ hai
Một điểm mới nữa: VAR có thể được mở rộng để xem xét các tình huống thẻ vàng thứ hai (dẫn đến thẻ đỏ), điều trước đây chưa từng được áp dụng. Điều này ảnh hưởng gián tiếp đến chiến thuật thay người khi huấn luyện viên phải tính toán lại trong trường hợp đội bóng mất người.
Kết luận
Luật thay người trong bóng đá tuy nghe có vẻ đơn giản nhưng ẩn chứa rất nhiều tình huống phức tạp và tinh tế. Từ số lượng thay người, quy trình thực hiện, đến những ngoại lệ đặc biệt như thay người do chấn động não – tất cả đều được quy định rõ ràng trong bộ luật IFAB/FIFA 2025/2026. Hy vọng với những thông tin được trang M88 tổng hợp sẽ hữu ích với bạn khi tìm hiểu về luật trong bóng đá mới nhất!
